e-Fatura, e-Fatura sistemine kayıtlı iki mükellef arasında GİB’in merkezi platformu üzerinden giden elektronik faturadır; e-Arşiv Fatura ise kayıtlı olmayan şirketlere ve bireysel müşterilere kestiğiniz elektronik faturadır. İkisi de kâğıt faturayla aynı hukuki niteliğe sahiptir ve Türkiye’de abonelik satan bir SaaS’ın 2026’da kestiği faturaların neredeyse tamamı bu iki kanaldan birinden geçer.
Bu rehber, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yayımladığı metinlere dayanarak hangisini ne zaman kullanmanız gerektiğini, faturanın müşteriye nasıl ulaştığını, özel entegratörlerin rolünü ve yurt dışına satışta nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyor.
Bu bir vergi danışmanlığı değildir. Kurallar sık değişir ve sizin durumunuz şirket türüne, hasılatına ve faaliyetine bağlıdır. Burada yazanları uygulamadan önce mali müşavirinizle teyit edin ve GİB e-Belge sayfasındaki güncel metni kontrol edin.
e-Fatura nedir
GİB’in e-Fatura hakkında sayfasına göre e-Fatura yeni bir belge türü değil; kâğıt faturayla aynı niteliklere sahip, formatı GİB tarafından belirlenmiş elektronik bir belge. Satıcıdan alıcıya GİB’in merkezi platformu üzerinden gider.
Kritik nokta şu: e-Fatura yalnızca iki tarafın da e-Fatura sistemine kayıtlı olduğu durumda kullanılır. Müşteriniz kayıtlı bir şirketse ona e-Fatura kesmek zorundasınız; değilse e-Fatura kesemezsiniz.
e-Arşiv Fatura nedir
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’nin güncel metni (bölüm IV.2.1) e-Arşiv’i şöyle tarif ediyor: e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan vergi mükelleflerine ve vergi mükellefi olmayanlara kesilen faturanın elektronik ortamda oluşturulması, alıcının isteğine göre kâğıt ya da elektronik ortamda iletilmesi ve satıcı nüshasının elektronik olarak saklanması.
SaaS için bu, şu müşterilerin e-Arşiv alacağı anlamına gelir:
- Bireysel aboneler (son tüketiciler),
- e-Fatura’ya kayıtlı olmayan şahıs şirketleri ve küçük işletmeler,
- Yurt dışındaki müşteriler (Türkiye’de e-Fatura sistemine kayıtlı olmadıkları için).
e-Fatura ve e-Arşiv farkı bir bakışta
| Konu | e-Fatura | e-Arşiv Fatura |
|---|---|---|
| Kime kesilir | e-Fatura sistemine kayıtlı mükelleflere | Kayıtlı olmayan mükelleflere, bireylere, yurt dışındaki müşterilere |
| Nasıl iletilir | GİB’in merkezi platformu üzerinden alıcının sistemine | Alıcının isteğine göre e-posta/elektronik ya da kâğıt; internet satışında elektronik |
| GİB’in haberi nasıl olur | Belge zaten GİB üzerinden geçer | Satıcı ya da entegratör GİB’e e-Arşiv raporu gönderir |
| Format | UBL-TR (XML) | UBL-TR (XML) |
| Hukuki niteliği | Kâğıt faturayla aynı | Kâğıt faturayla aynı |
Raporlama kısmı Tebliğ’in V.8 bölümünde: e-Arşiv gibi iletimini GİB’in yapmadığı belgeler için satıcı ya da özel entegratör, belgelerin raporunu elektronik sertifikayla zaman damgalı imzalayıp GİB sistemine aktarmak zorunda.
Kimler geçmek zorunda
Eşikler zaman zaman değiştiği için aşağıdaki rakamları yazının yayımlandığı tarihteki metin olarak okuyun ve güncel GİB kurallarını kontrol edin.
e-Fatura zorunluluğu
509 Sıra No.lu Tebliğ’in IV.1.4 bölümü, diğerlerinin yanında şu grupları e-Fatura’ya geçmekle yükümlü tutuyor:
- Genel eşik: 2022 ve sonraki hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olanlar.
- İnternetten satış yapanlar: kendilerine ya da aracı hizmet sağlayıcılara ait internet sitelerinde veya diğer elektronik ortamlarda mal ya da hizmet satışı yapanlardan, 2022 ve sonraki dönemlerde brüt satış hasılatı 500 bin TL ve üzeri olanlar.
Sitesinden abonelik satan bir SaaS, metnin düz okumasıyla ikinci gruba girer; yani 3 milyon değil 500 bin TL eşiği sizi ilgilendirebilir. Hangi gruba girdiğinizi mali müşavirinizle netleştirin.
Geçiş zamanı da IV.1.5 bölümünde: eşiği aştığınız hesap dönemini izleyen yılın yedinci ayının başına kadar. 2025 hasılatı eşiği geçtiyse 1 Temmuz 2026’dan itibaren e-Fatura kullanıyor olmanız gerekirdi.
e-Fatura’ya geçen mükellefler e-Arşiv’e de geçmek zorunda (IV.2.4.1). Pratikte ikisi birlikte gelir: kayıtlı müşteriye e-Fatura, diğer herkese e-Arşiv.
e-Fatura’ya geçmeyenler için e-Arşiv zorunluluğu
Eşiklerin altındaysanız da kâğıt faturanın günleri sayılı. Tebliğ’in IV.2.4.3 bölümüne göre e-Arşiv uygulamasına dahil olmayan mükellefler:
- 1 Ocak 2025 ile 31 Aralık 2025 arasında, vergiler dahil tutarı 3.000 TL’yi aşan faturaları e-Arşiv olarak kesmek zorundaydı,
- 1 Ocak 2026’dan itibaren tutarına bakılmaksızın faturalarını e-Arşiv olarak düzenlemek zorunda.
Basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için 589 Sıra No.lu Tebliğ (31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete, 33124, 5. mükerrer) bu tarihleri bir yıl öteledi: 3.000 TL eşiği 31 Aralık 2026’ya kadar sürüyor, tutara bakılmaksızın zorunluluk 1 Ocak 2027’de başlıyor.
Bu faturalar GİB’in e-Belge portalı üzerinden ya da GİB’den izinli özel entegratörlerin sistemleri aracılığıyla kesilebiliyor. e-Arşiv yerine kâğıt kesilen her fatura için, faturayı düzenleyene ve son tüketici olmayan alıcıya VUK 353. maddedeki ceza ayrı ayrı uygulanıyor.
UBL-TR: faturanın dili
GİB, e-Fatura için UBL-TR formatını benimsedi: uluslararası UBL standardının Türkiye’ye uyarlanmış, XML tabanlı bir versiyonu. Hem e-Fatura hem e-Arşiv bu formatta oluşturulur; fark, belgenin hangi senaryoyla (profil) gönderildiğinde ve nereye gittiğindedir.
SaaS geliştiricisi olarak bilmeniz gerekenler:
- PDF faturanın kendisi değil; asıl belge XML’dir. PDF, bu XML’in görüntüsüdür.
- Her belgenin evrensel bir kimliği (UUID) ve yasal bir fatura numarası vardır. Aynı numarayı iki kez kullanamazsınız.
- Fatura iptali, iade faturası ve vergi istisna kodları gibi ayrıntılar XML’de belirli alanlarla ifade edilir; bu alanları doğru doldurmak sizin (ya da faturalama sisteminizin) işidir.
Faturayı kim keser: üç yöntem
Tebliğ’in V.1 bölümü e-Belge uygulamalarından yararlanmanın üç yolunu sayıyor:
- GİB Portal yöntemi: GİB’in web portalında faturayı elle kesmek. Ayda birkaç fatura için yeter; abonelik sayısı arttıkça her faturayı elle kesmek sürdürülemez.
- Özel entegratör yöntemi: GİB’den izinli bir şirketin sistemi üzerinden kesmek. SaaS’ların büyük kısmı bu yolu kullanır, çünkü entegratörler bir API sunar.
- Doğrudan entegrasyon: kendi bilgi işlem sistemini GİB’e doğrudan bağlamak. Teknik yükü en yüksek yol; küçük bir SaaS ekibi için nadiren mantıklı.
Özel entegratörler
GİB, izin verdiği şirketlerin listesini yayımlıyor: e-Fatura özel entegratörleri ve e-Arşiv özel entegratörleri. Listelerde onlarca firma var. Entegratör seçerken şunlara bakın:
- Bir REST API’si ve ayrı bir test ortamı var mı?
- Alıcının e-Fatura’ya kayıtlı olup olmadığını sorgulayabiliyor musunuz?
- e-Arşiv faturalarını müşteriye e-postayla iletiyor ve GİB raporlamasını kendisi yapıyor mu?
- Fiyatlandırma belge başına mı, paket mi?
Örneğin Nilvera, GİB’in hem e-Fatura hem e-Arşiv özel entegratör listesinde yer alıyor. Geliştirici dokümantasyonuna göre REST API’si ayrı canlı (api.nilvera.com) ve test (apitest.nilvera.com) ortamlarıyla çalışıyor; test ortamında üretilen anahtarlar canlıdakinden ayrı ve kimlik doğrulama portalda ürettiğiniz bir API anahtarıyla yapılıyor.
Fatura müşteriye nasıl ulaşır
Akış, müşterinin kim olduğuna göre değişir:
- Kayıtlı bir şirket (e-Fatura): Belge sizden entegratöre, entegratörden GİB’e, GİB’den müşterinin entegratörüne ve muhasebe sistemine gider. Müşteri faturayı kendi e-Fatura gelen kutusunda görür.
- Birey ya da kayıtlı olmayan şirket (e-Arşiv): Belge oluşturulur, GİB’e raporlanır ve müşteriye genellikle e-postayla PDF ya da bağlantı olarak iletilir.
- İnternetten satış: Tebliğ’in IV.2.4.5 bölümüne göre e-Arşiv’e dahil olup internetten mal ve hizmet satanlar bu faturaları elektronik ortamda iletmek zorunda. Faturada satışın yapıldığı web adresi, ödeme şekli, ödeme tarihi ve hizmetin ifa edildiği tarih yer almalı ve “Bu satış internet üzerinden yapılmıştır.” ifadesi bulunmalı.
SaaS için pratik sonuç: her yeni abonede müşterinin vergi kimlik numarasını (ya da bireyse TCKN’sini) ve e-posta adresini almak, sonra kayıtlı mı değil mi diye entegratöre sormak.
Yurt dışına satış: hizmet ihracatı
Türkiye’den yurt dışındaki müşterilere SaaS satıyorsanız iki soru var: hangi belgeyi keseceğiniz ve KDV hesaplayıp hesaplamayacağınız.
Belge: Yurt dışındaki müşteri Türkiye’de e-Fatura sistemine kayıtlı olmadığı için, Tebliğ’in IV.2.1 bölümündeki ayrıma göre ona kesilen fatura e-Arşiv olur.
KDV: 3065 sayılı KDV Kanunu madde 11/1-a, yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetleri KDV’den istisna tutar. Madde 12/2 iki şartı birlikte arar:
- Hizmet yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olmalı,
- Hizmetten yurt dışında faydalanılmalı.
Kanun “yurt dışındaki müşteri”yi ikametgâhı, iş yeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında olan alıcılar olarak tanımlıyor. Bir SaaS aboneliğinin bu şartları ne zaman sağladığı, hangi belgelerin saklanacağı, faturada hangi istisna kodunun kullanılacağı ve beyannamede nasıl gösterileceği ise uygulamaya ve ikincil düzenlemelere bağlı. Bu kararları mali müşavirinizle verin.
Ödemeyi Paddle gibi bir “merchant of record” (kayıtlı satıcı) üzerinden alıyorsanız, müşteriye karşı satıcı konumunda sağlayıcı olur. Bunun sizin faturalama ve vergi tarafınıza etkisini de mali müşavirinizle konuşun.
Payrudder bunu nasıl çözüyor
Payrudder, Go ile yazılmış bir kullanım ölçümü, abonelik faturalama ve ödeme orkestrasyonu platformu. e-Fatura tarafında yaptıkları:
- Kanalı seçer. Türkiye’deki bir satıcı için alıcı e-Fatura’ya kayıtlıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv keser. Alıcının durumu bilinmiyorsa ve vergi numarası varsa, entegratör bunu destekliyorsa (Nilvera gibi) kesmeden önce ona sorar.
- UBL-TR’yi kendisi üretir. Fatura ve iade faturası için UBL-TR 1.2 XML’ini oluşturur, XML’i ve PDF’i depolar.
- Bir faturayı iki kez kesmez. Her belgenin UUID’si idempotency anahtarıdır; tekrar deneme aynı belgeyi yeniden göndermez ve yasal numara asla tekrar kullanılmaz.
- İki entegrasyon yolu sunar. Nilvera için hazır adaptör ya da özel entegratör: Payrudder her belgeyi HMAC-SHA256 ile imzalanmış istekle sizin belirlediğiniz adrese gönderir, siz de istediğiniz entegratöre iletirsiniz. Sandbox ortamı bir simülatör kullanır.
Açık konuşalım: e-Fatura entegrasyonu yazıldı ve testlerle doğrulandı, ama henüz Nilvera’nın test portalında ve resmî UBL-TR şematron kontrolünde çalıştırılmadı. Payrudder bir vergi motoru da değil: vergi oranlarını müşterinin ülkesine göre siz tanımlarsınız; KDV’siz bir satır için kullanılan istisna kodu da henüz teyit edilmiş değil. İhracat faturalarınız için hangi kodun gerektiğini mali müşavirinize sorun. Canlıya çıkmadan önce ilk faturalarınızı entegratörün test ortamında denemenizi öneririz.
Ödeme tarafında yerel kartlar iyzico’dan, yurt dışı satışlar Paddle’dan geçebilir; bu kurgu Türkiye’den SaaS satmak sayfasında anlatılıyor. (iyzico ve Paddle adaptörleri de dokümantasyondan yazıldı ve örnek verilerle test edildi; sağlayıcıların sandbox’larında henüz çalıştırılmadı.)
Kısa kontrol listesi
- Brüt satış hasılatınız ve satış kanalınız e-Fatura eşiğini aşıyor mu? (Güncel GİB kurallarını kontrol edin.)
- e-Fatura’ya geçmeseniz bile 2026’da faturalarınızı e-Arşiv olarak kesiyor musunuz?
- Bir özel entegratör seçtiniz mi ve test ortamında fatura kestiniz mi?
- Kayıt formunda vergi numarası/TCKN ve e-posta alıyor musunuz?
- Faturalarınızda internet satışı için gereken bilgiler var mı?
- Yurt dışı satışlarınız için KDV istisnasını ve istisna kodunu mali müşavirinizle teyit ettiniz mi?
e-Fatura ve e-Arşiv, ilk kurulumda zahmetli ama sonra sessizce çalışan işlerden. Payrudder Cloud erken erişimde, paketler ve limitler fiyatlar sayfasında.